Humelgem, of 'Emelkoem', bruist!
Het dorpsgezicht rond de kerk van Humelgem is de moeite waard. De dorpskom wordt gedomineerd door de prachtig gerestaureerde Romaanse Sint-Katarinakerk.
Deze kerk is een archeologisch curiosum waar tien eeuwen bouwen te zien is.
De eerste bidplaats werd rond 950 opgetrokken in opdracht van de bisschoppen van Kamerijk (Cambrai), had O.L.Vrouw als patroonheilige, en diende eveneens als schuilplaats voor de bevolking. Dit versterkte gebouw berust 80 cm onder de huidige vloer van het koor. Het was 5,7 x 4,2 meter groot. Met de jaren werd de ruimte steeds groter gemaakt.
In de 12de eeuw werd de vroeg-Romaanse kerk vergroot en verhoogd. Het schip werd in de 13de eeuw aangebouwd, het Gotische voorkoor in de 14de eeuw. Rond 1550 werd O.L.Vrouw als patrones vervangen door St. Katharina. In 1578 kwam er na een brandstichting een zijbeuk bij. Het dwarsschip met groot brandraam en het portaal in Barokstijl kwamen er in 1651.
In 1739 werden twee grote ramen in de zuidelijke muur ingemetseld. Tijdens de restauratie van 1923 kreeg de kerk er een nieuwe sacristie en een doopkapel bij.
Het kerkhof, gelegen rondom de kerk, is eveneens de moeite waard. Verschillende grafstenen die oorspronkelijk de graven in de vloer van het kerkgebouw bedekten, zijn nu opgesteld tegen de zijmuren, zowel binnen als buiten. Ze verwijzen naar families en pastoors uit de 17de en 18de eeuw. Er is ook nog een grafzerk te vinden van Roelant Martyn, Heer van het feodaal hof van Wyckhuysen; het dateert van 1554. Reeds in 1631 was het kerkhof omringd door een muur in witte zandsteen. Hij werd in 1899 vervangen door een exemplaar in baksteen.
Billaststraat, 1820 Steenokkerzeel
De Vleug
Het Duifhuis of Vleug werd waarschijnlijk opgetrokken tussen 1495 en 1508 en diende als observatiepost voor het kasteel "Ter Ham".
De bouwer van de Vleug en de Heer van Steenokkerzeel waren zwagers. Het was tevens poortgebouw van een halfgesloten hoeve met zandstenen gebouwen uit 1360 en 1563 en latere verbouwingen.
Vanuit de toren konden er bij het minste onraad boodschappen naar het kasteel worden gestuurd.
De zandstenen poorttoren van drie bouwlagen met trapgevels en een zadeldak heeft ronde hoektorentjes. Het gebouw werd in 1894-1901 gerestaureerd naar ontwerp van architect Paul Hankar en onder leiding van G. Van Noten.
Het is als monument beschermd sinds 1983, en begin jaren 2000 werd het prachtig gerestaureerd.
Dit gebouw is het kenmerk van Humelgem.
in het centrum van Humelgem Billaststraat 31, 1820 Steenokkerzeel
Meer info:
Kasteel de Kerkhove d'Exaerde
De locatie waar de jaarlijkse rommelmarkt plaatsvindt.
Kasteel d’Exaerde de Kerckove, in het gehucht Humelgem, werd rond 1870 gebouwd in opdracht van J. de Kerckhove d'Exaerde, ondervoorzitter van het Rekenhof. Hij werd in 1882 burgemeester van Steenokkerzeel en overleed in 1901.
Na het overlijden van burgemeester de Kerchove werd het kasteeldomein van Humelgem verkocht aan markies Charles de Croix, eigenaar van het kasteel van Ham. Hij stelde het ter beschikking van Franse nonnen die wegens de antiklerikale politiek van de toenmalige regering Frankrijk hadden verlaten en die Humelgem als rustoord gebruikten.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Humelgem bewoond door de componist Alfons Moortgat. Na de Tweede Wereldoorlog werd het kasteel verhuurd aan het Sint-Mariainstituut te Schaarbeek, die het als 'schoolkolonie' gebruikte.
Het bak- en natuurstenen gebouw in neo-Vlaamse-renaissancestijl werd ingeplant in een boomrijk park. Vanaf de jaren 1950 werd een deel van het kasteelpark verkaveld. In 1954 werd het kasteel aangekocht door het gemeentebestuur en werd het gebruikt als jeugdtehuis.
In 2004 werd besloten dat het in zwaar verval geraakte kasteel gerenoveerd zou worden tot tien sociale wooneenheden. De vergunning werd hiervoor in maart 2008 verkregen en kon de renovatie aanvatten. Zo kreeg kasteel d’Exaerde een nieuwe bestemming in het Humelgemse dorpsleven.
Meer info:
in het centrum van Humelgem Billaststraat 34, 1820 Steenokkerzeel